W dobie programu naprawczego i rekordowego zadłużenia, które stawia Ząbkowice Śląskie w niechlubnej czołówce kraju, każda publiczna złotówka powinna być oglądana dwa razy przed jej wydaniem. Zarządzanie miastem to nie tylko przecinanie wstęg i radosne sesje zdjęciowe – to przede wszystkim twarda ekonomia i odpowiedzialność za wspólny portfel.
Niestety, analiza budżetu naszego miasta obnaża bolesną prawdę: podczas gdy główne ulice straszą dziurami, a zabytki niszczeją, ogromne kwoty są „przepalane” na utrzymanie struktur i obiektów, które w obecnej sytuacji są luksusem, na który nas po prostu nie stać
1. Budowa basenu odkrytego w dobie kryzysu
To inwestycja, która budzi największe kontrowersje ekonomiczne. Choć miasto pozyskało rekordową dotację (15,84 mln zł z Ministerstwa Sportu), całkowity koszt modernizacji basenu letniego przy ul. Żeromskiego sięga blisko 18 mln zł.
Gmina Ząbkowice Śląskie nie podaje jednej, konkretnej kwoty „utrzymania basenu” w głównym budżecie, ponieważ obiektem zarządzać będzie Ząbkowickie Centrum Sportu i Rekreacji (ZCSiR). Jednak bazując na danych z podobnych obiektów w Polsce i kosztach stałych, szacuje się, że podatnicy będą dopłacać do funkcjonowania basenu ok. 500 – 700 tys. zł rocznie.
- Absurd: Miasto w programie naprawczym buduje obiekt, który z definicji jest głęboko deficytowy. Baseny odkryte w naszym klimacie zarabiają przez max. 60 dni w roku, a generują koszty utrzymania (utrzymanie techniczne, ochrona, konserwacja, obsługa długu od wkładu własnego) przez całe 12 miesięcy.
2. Stadion Miejski: Drugi etap i biurowiec
Modernizacja stadionu to nie tylko boisko. Pierwszy etap kosztował ok. 19 mln zł, ale to nie koniec.
- Nonsens: W planach na lata 2025/2026 zabezpieczono kolejne 4 mln zł na II etap rozbudowy oraz dodatkowe 500 tys. zł na tor wrotkarski.
- Biurowiec zamiast szatni: Budynek administracyjny na stadionie z luksusowymi biurami dla zarządu ZCSiR to symbol priorytetów obecnej władzy. Podczas gdy uczniowie niektórych szkół korzystają ze starych sal gimnastycznych, urzędnicy od sportu mają zaplecze godne ekstraklasy.
3. Mechanizm „Aportu” – Ukrywanie długu?
W grudniu 2024 roku gmina podjęła decyzję o wniesieniu prawa własności nieruchomości w formie aportu do spółki ZCSiR.
- Na czym polega trik? Przekazując majątek miejski (np. grunty czy obiekty) do spółki z o.o., miasto formalnie „czyści” swój budżet z kosztów ich utrzymania, ale w rzeczywistości nadal je finansuje poprzez „podwyższanie kapitału” lub „dotacje celowe” dla spółki.
- Skutek: To kreatywna księgowość, która pozwala omijać surowe limity zadłużenia narzucone przez RIO, ale realnie nie zmniejsza obciążenia podatników.
4. Zakup nowych samochodów w trakcie procedury naprawczej
Mimo fatalnej sytuacji finansowej, w budżecie na 2025 rok znalazły się pozycje takie jak:
- Zakup samochodu służbowego dla Urzędu Miejskiego.
- Zakup nowego radiowozu dla Straży Miejskiej.
- Nonsens: Czy w mieście, które ma problem z wypłacalnością (wskaźnik 5,61% przy limicie 5,73%), priorytetem powinna być wymiana floty samochodowej urzędników?
5. Granitowa „Fosa” i puste parki
Rewitalizacja parku miejskiego pochłonęła miliony złotych, z czego ogromna część poszła na granitowe wyłożenie fosy i ścieżek.
- Absurd użytkowy: Zamiast żywej zieleni i wody (która była tam przed wojną), mamy „betonozę” wyłożoną drogim kamieniem. Koszt utrzymania w czystości setek metrów kwadratowych granitu jest znacznie wyższy niż utrzymanie trawników, a efekt dla mieszkańców (plac zabaw oceniany jako „żenujący”) jest niewspółmierny do wydatków.
6. Straż Miejska: Formacja za miliony
Utrzymanie Straży Miejskiej kosztuje podatników w Ząbkowicach Śląskich ok. 1,2 – 1,5 mln zł rocznie. W obliczu procedury naprawczej to wydatek budzący ogromne wątpliwości.
- Gdzie jest efektywność? Wpływy z mandatów stanowią jedynie ułamek kosztów utrzymania formacji. Do pensji, aut i mundurów dopłacamy z budżetu miliony, które mogłyby sfinansować wkład własny do remontów kilkunastu kamienic rocznie.
- Inni potrafią oszczędzać: Miasta o podobnej wielkości, jak nasz sąsiad Strzelin, już lata temu zlikwidowały Straż Miejską. Zadania porządkowe przejęła Policja (w ramach opłaconych przez gminę patroli ponadnormatywnych), co okazało się rozwiązaniem znacznie tańszym i skuteczniejszym.
Roczny „Rachunek Oszczędności” (Szacunki na 2026 r.)
Co roku z budżetu Ząbkowic Śląskich „wyparowuje” kwota rzędu 3,5 miliona złotych. Gdyby te pieniądze zamiast na „konsumpcję długu” i „prestiż” trafiły na inwestycje pro-rozwojowe, miasto zyskałoby:
- Fundusz Rewitalizacji Kamienic: Za tę kwotę można co roku przeprowadzić kompleksową termomodernizację 7–9 dużych kamienic (elewacja, dach, izolacja). Po 5 latach całe centrum miasta (Rynek i przyległe ulice) wyglądałoby jak nowe.
- Nowoczesne Drogi i Chodniki: 3,5 mln zł to koszt budowy od podstaw ok. 1,5–2 km nowoczesnej drogi osiedlowej z chodnikami i oświetleniem LED. W jedną kadencję zniknęłyby wszystkie „asfaltowe łaty” na głównych ciągach pieszych.
- Wkład własny do dotacji zewnętrznych: Przy 85% dofinansowaniu z UE lub KPO, te 3,5 mln zł pozwala na realizację projektów o wartości 23 milionów złotych rocznie. To kwota, która mogłaby uratować Zamek, wyremontować Dworzec PKP i zbudować nowoczesne centrum przesiadkowe.
- W ciągu jednej kadencji (5 lat) marnujemy blisko 18 MILIONÓW ZŁOTYCH. To kwota, za którą moglibyśmy odmienić Ząbkowice Śląskie bez zaciągania ani jednej złotówki nowego długu. Czy nadal uważasz, że „nie ma pieniędzy” na Twoją ulicę?
Oficjalne źródła danych o kosztach i zadłużeniu:
Uchwała RIO nr V/60/2025 – Sprawozdanie z wykonania budżetu
- Kluczowe dane: Potwierdzenie ujemnego wyniku operacyjnego (wydatki bieżące wyższe niż dochody) oraz szczegółowe kwoty dotacji dla jednostek podległych.
Uchwała RIO nr V/86/2024 – Opinia o możliwości spłaty długu
- Kluczowe dane: Oficjalne ostrzeżenie przed ryzykiem utraty płynności finansowej i zbliżeniem się do ustawowych limitów zadłużenia (wskaźnik z art. 243).
Uchwała RIO nr V/138/2024 – Analiza sytuacji finansowej Gminy
- Kluczowe dane: Dokument stanowiący podstawę do wdrożenia działań naprawczych i dyscyplinujących budżet.
Umowa na przebudowę basenu letniego (17,9 mln zł)
- Kluczowe dane: Potwierdzenie kwoty 17 890 000 zł za modernizację obiektu przy ul. Żeromskiego (wykonawca: Grand Sp. z o.o.).
Komunikat Budimex S.A. – Koszt Stadionu Miejskiego (19,1 mln zł)
- Kluczowe dane: Oficjalna informacja giełdowa wykonawcy o wartości kontraktu na budowę zaplecza i modernizację stadionu.
Biuletyn Informacji Publicznej (BIP) – Budżet Gminy na rok 2026
- Kluczowe dane: Tabela wydatków (Dział 754 – Straż Miejska; Dział 926 – Obiekty sportowe), gdzie widnieją roczne koszty utrzymania tych jednostek.
BIP – Plan Postępowań o Udzielenie Zamówień (Auta i administracja)
- Kluczowe dane: Wykaz planowanych zakupów inwestycyjnych urzędu, w tym pojazdów służbowych i wyposażenia biurowego.
Ministerstwo Finansów – Baza danych o zadłużeniu JST
- Kluczowe dane: Zbiorcze sprawozdania Rb-Z, pozwalające porównać zadłużenie Ząbkowiec z innymi miastami powiatowymi (np. Oleśnicą czy Strzelinem).
Portal Samorządowy – Przykłady likwidacji Straży Miejskiej